DISCUSSIE | Catalunya etappe 5 & E3 Saxo Classic - Ingekorte koers, open verkeer, valpartijen, fenomenale Mathieu en dominante Vingegaard

Jonas Vingegaard en Mathieu van der Poel zorgden voor twee van de opvallendste prestaties van het vroege Europese voorjaar. De Deen nam de regie in de Volta a Catalunya over op de eerste bergaankomst, terwijl de Nederlander na een spannende slotfase in Harelbeke zijn derde zege op rij in de E3 Saxo Classic 2026 pakte.

In twee totaal verschillende koersen trokken beide renners met lange aanvallen het initiatief naar zich toe. De beslissingen vielen pas in de laatste kilometers, maar de koerswendingen waren al veel eerder ingezet.

Etappe 5 van de Volta a Catalunya leverde eindelijk het klassementsduel op waar de koers naartoe werkte. Jonas Vingegaard gaf op de bergaankomst aan de Coll de Pal een glashelder visitekaartje af.

Na vier dagen met minimale verschillen viel de hamer. De kopman van Team Visma | Lease a Bike demarreerde net onder de zeven kilometer van de top en reed iedereen uit het wiel, goed voor de ritzege én de leiderstrui in één trefzekere actie.

De etappe was al ver voor de slotklim ontregeld. Een gevaarlijke kopgroep met Marc Soler, Davide Piganzoli, Giulio Ciccone en Einer Rubio dwong het peloton tot vroeg ingrijpen, omdat meerdere renners dicht genoeg stonden in het klassement om leider Dorian Godon te bedreigen.

Toen de voorsprong opliep, schoven Soler en Piganzoli virtueel in het geel, wat de druk op het peloton opvoerde en ploegen noodzaakte eerder te achtervolgen dan gepland.

Godon, sinds Etappe 1 in de leiderstrui, kreeg het moeilijk toen het tempo omhoog ging en moest uiteindelijk voor de beslissende klim lossen. Daarmee kwam er een einde aan zijn leiderschap.

De kopgroep bepaalde nog altijd het koersbeeld. Ciccone bleek de sterkste, liet zijn medevluchters achter en begon solo aan de Coll de Pal.

De complexiteit nam toe na een reeks valpartijen op een technische afdaling. Het peloton brak in stukken en meerdere favorieten raakten ontregeld. João Almeida, Brandon McNulty en Tom Pidcock zaten erbij, terwijl Team Visma | Lease a Bike ook steun verloor, onder wie Sepp Kuss.

Sommigen konden terugkeren, maar de herhaalde onderbrekingen sloopten het peloton. Diverse klassementsrenners raakten geïsoleerd of moesten al voor de slotklim achtervolgen.

Een tegenwind op de lagere flanken van de Coll de Pal temperde aanvankelijk de aanvalslust. De favorietengroep bleef even bijeen terwijl het tempo gestaag opliep. Renners vielen een voor een weg en de aanloop naar het beslissende moment was gezet.

Dat moment kwam net onder de zeven kilometer van de top. Vingegaard versnelde fel, sloeg direct een gat en niemand kon aanpikken. Remco Evenepoel moest passen en zakte terug, terwijl achter hem een achtervolgende groep ontstond met Florian Lipowitz, Felix Gall, Lenny Martinez en Valentin Paret-Peintre.

Evenepoel belandde in een tweede groep met Mattias Skjelmose, Lorenzo Fortunato, Matthew Riccitello en Cian Uijtdebroeks, terwijl de klim zijn tol eiste. Zonder georganiseerde jacht erachter liep Vingegaard gestaag verder uit, van klein gaatje naar beslissende voorsprong.

In de slotkilometers breidde de Deen zijn marge uit tot ongeveer een minuut op de dichtste achtervolgers. Evenepoel verloor meer dan een minuut, zichtbaar gehinderd door de steilte en eerdere inspanningen.

Lipowitz, die aanvankelijk inhield in afwachting van Evenepoel, kreeg uiteindelijk vrijbuitersvrijheid en werkte mee met Martinez en Paret-Peintre. De kloof smolt echter nooit.

Na vier dagen met minieme schommelingen zorgde Etappe 5 voor een duidelijke schifting in het klassement. Vingegaard won niet alleen de rit, maar hertekende de koers met één langdurige inspanning op de eerste echte bergaankomst van de week.

Eerder op de dag in België toonde Mathieu van der Poel opnieuw zijn handelsmerk in de E3 Saxo Classic 2026. Hij viel aan op de Paterberg, reed ruim 40 kilometer solo en hield in Harelbeke een late achtervolging van vier man af voor zijn derde zege op rij.

De koers begon gecontroleerd. Een vlucht van zes met Stan Dewulf, Bastien Tronchon, Luke Durbridge, Sven Erik Bystrom, Nickolas Zukowsky en Michiel Lambrecht kreeg ruimte, terwijl het peloton wachtte op de sleutelhellingen.

Zoals verwacht barstte het los op de Taaienberg, waar de eerste echte schifting plaatsvond. Van der Poel dreef het tempo, sloot snel aan bij de kop en schroefde de intensiteit direct op.

Eenmaal in de kopgroep wachtte de Nederlander niet lang. Op de steile Paterberg plaatste hij zijn beslissende demarrage. Dewulf, de laatste die kon volgen, moest passen en Van der Poel koos vol voor de lange solo. De aanval splijtte de koers en verstoorde elke organisatie in de achtervolgende groepen.

Van der Poel vergrootte zijn voorsprong op de Oude Kwaremont, reed agressief en sloeg een kloof terwijl het peloton twijfelde. Doordat er achter geen directe samenwerking was, groeide zijn marge gestaag en leek de koers in het grootste deel van de finale onder zijn controle.

Binnen de laatste tien kilometer kantelde het beeld echter drastisch. Een achtervolgende groep van vier vormde zich, met veel werk van Florian Vermeersch samen met Per Strand Hagenes, Jonas Abrahamsen en Stan Dewulf. Hun samenwerking snoepte de voorsprong snel af: van ruim een halve minuut naar zo’n twintig seconden, en daarna tot enkele seconden.

Met nog slechts een paar kilometers te gaan was Van der Poel niet langer comfortabel weg. De achtervolgers zagen hem voor zich rijden, en even leek de inhaalbeweging onvermijdelijk terwijl het elastiek op breken stond.

Op het beslissende moment stokte de jacht echter. Toen het viertal naderde, sloop er aarzeling in. Het tempo zakte, de samenwerking viel uiteen en juist de laatste seconden bleken het moeilijkst goed te maken. Van der Poel, zichtbaar uitgeperst na meer dan 40 kilometer solo aan kop, duwde door tot de streep en hield met de kleinste marge stand.

Achter hem begonnen de achtervolgers naar elkaar te kijken in plaats van vol door te trekken, en die korte aarzeling gaf de doorslag. Van der Poel passeerde de meet met slechts enkele seconden voorsprong, pakte de zege en maakte een opvallende hattrick vol in de E3 Saxo Classic.

Eindelijk kregen we bergen in Catalonië. Echte bergen. En zelfs dan gunde de wind ons nog steeds geen respijt. De organisatie vond een oplossing, maar die was om de etappe met 2,2 kilometer in te korten.

Dat is mijn eerste kanttekening. Want eerlijk… waarom moest het peloton in vredesnaam over een weg rijden waar in de andere rijstrook nog auto’s reden? Wat was dat? Ik begrijp echt niet wat er in de hoofden van de verantwoordelijken omgaat.

Elke willekeurige automobilist had zo de koersstrook op kunnen waaien. Er was geen degelijke bescherming voor de renners. En kom alsjeblieft niet aan met het standaardverhaal dat de politie alles onder controle had. Dat idee van alles onder controle is een mythe. Het was pijnlijk om te zien.

Wat de etappe zelf betreft, die bevestigde precies wat ik verwachtte. Jonas Vingegaard staat duidelijk veel verder in zijn voorbereiding, en dan wordt het voor zijn rivalen nog moeilijker om hem te weerstaan.

Almeida, McNulty, Pidcock en anderen gingen tegen de grond, maar dat was niet de reden dat ze tijd verloren. Evenepoel kon de Deen evenmin volgen, al maakte hij twee dagen geleden ook een zware val.

Gisteren zei ik dat UAE Team Emirates - XRG oogt als een ploeg zonder richting. Vandaag werd dat opnieuw pijnlijk duidelijk. Marc Soler in de vlucht sturen wanneer de ploeg alleen nog McNulty heeft als helper, is een totaal gebrek aan beoordelingsvermogen.

Zonder Pogacar heeft de ploeg simpelweg geen duidelijke kopman, geen gezaghebbende stem. João Almeida zou serieus moeten overwegen om, net als Juan Ayuso, naar een andere ploeg uit te kijken.

De E3 Saxo Classic was daarentegen een ware hartslagtest. Toen Mathieu van der Poel op zo’n 40 kilometer van de streep aanviel, dachten velen dat de koers beslist was.

Maar daarachter zat een sterke groep, en die werkte tot in de laatste kilometer perfect samen. Toen ze de Nederlander bijna te pakken hadden, dacht ik dat we op weg waren naar een sprint.

Maar Van der Poel is als een kat, hij heeft zeven levens. Met één laatste inspanning ging hij opnieuw, volle overgave, terwijl de rest twijfelde en naar elkaar keek. Hij keek pas om nadat hij over de streep was.

Mathieu van der Poel is, net als Tadej Pogacar, een renner die aanvalt om te winnen, niet om te testen. Vandaag kwam hij bijna weer met beide benen op de grond, werd hij bijna menselijk. Bijna.

Mads Pedersen… ik verwachtte veel meer van hem. Misschien lagen mijn verwachtingen simpelweg te hoog, maar noch hij, noch Lidl-Trek was bijzonder aanwezig in de koers. Dus wacht ik nog even op de beste versie van Mads later in het seizoen.

De etappe in de Volta a Catalunya kreeg de verwachte uitkomst: Jonas Vingegaard is de sterkste klimmer in koers en dit is een echte bergetappe. Het deelnemersveld is top, maar de mannen die hem kunnen uitdagen zijn er niet of zijn niet in vorm, wat we vooraf al wisten.

De koers was agressiever dan ik verwachtte, met een sterke kopgroep die Red Bull dwong om een hoog tempo in het peloton te rijden, maar uiteindelijk veranderde dat niets aan de uitslag van de dag.

Op de slotklim begonnen de gevaarlijke aanvallen en Vingegaard reageerde op geen enkele, gebruikte volgens plan Sepp Kuss en reed vervolgens iedereen van het wiel op tempo, nauwelijks door te demarreren. Hij levert de prestaties die hij nodig heeft en zijn niveau maakt hem duidelijk de te kloppen man voor de Giro.

Tom Pidcock viel en dat is zonde, want daarmee verdween een interessante outsider. João Almeida leek ook last te hebben van de val. Remco Evenepoel is lastig in te schatten, maar zijn niveau ligt desondanks slechts iets hoger dan in de UAE Tour.

Florian Lipowitz zat de hele klim het ongeduldige demarreren van Felix Gall te pareren, tactisch lastig te verklaren op zo’n zware beklimming. Iedereen leek te eindigen waar je ze ongeveer zou verwachten.

Wat E3 betreft: van der Poel zou altijd winnen. Geen spanning richting de start, hij won hier al eerder tegen een sterker deelnemersveld, er was nooit echt twijfel voor de neutralisatie.

Zijn zelfvertrouwen was zo groot dat hij vroeg solo ging, op een moment dat niet per se logisch was. Het voelde als Vlaanderen-training: hij weet dat monumenten nu met ultralange aanvallen worden beslist, wat uithoudingsvermogen vraagt.

Dat kwam hem bijna duur te staan. Het is een tweesnijdend zwaard: hij was duidelijk de sterkste, maar zijn tactiek kostte hem bijna de zege. Hij won omdat de achtervolgende groep klassiek pokerspel speelde, voor winst reed en druk wilde zetten op elkaar.

Alleen beet niemand, en zo lieten ze de ogenschijnlijk te achterhalen van der Poel opnieuw wegrijden. In het grotere plaatje oogt dat wat vreemd: niemand wilde zijn eigen winstkans opofferen, dus sprintte uiteindelijk ook niemand echt voor de zege. Terechte uitkomst.

Maar deze van der Poel is niet de van der Poel die volgende week in Vlaanderen Tadej Pogacar kan contesteren. Laten we eerlijk zijn: hij is de tweede sterkste, waarschijnlijk met marge, maar niet op het niveau van E3 twaalf maanden geleden. En dat niveau bleek toen al niet genoeg om Pogacars aanvallen in Vlaanderen te weerstaan.

Opnieuw een demonstratie in het hooggebergte van Jonas Vingegaard, wederom glashelder: niemand in het wereldpeloton komt bij hem in de buurt. Hij is de enige renner die als rivaal van Tadej Pogacar in de Grand Tour-bergen kan gelden – totdat een toekomstige Seixas het tegendeel bewijst.

Aan de andere kant opnieuw een teleurstellende dag voor Remco Evenepoel, wiens Red Bull-ploeggenoten voor niets het tempo maakten.

Los van de mogelijkheid dat hij nog last heeft van zijn val een paar etappes geleden: na zijn UAE Tour en dit optreden kun je je afvragen of de energiedrank-formatie zeker weet of hij of Florian Lipowitz kopman moet zijn in de Tour de France.

Hoe dan ook, en hoewel de Duitser sterker oogde, staan beiden momenteel mijlenver van Vingegaard. Reken dan maar uit hoe ver achter Pogacar ze moeten eindigen.

Verder verdienen de bravoure van Giulio Ciccone, de degelijke optredens van Lenny Martinez, Felix Gall en Valentin Paret-Peintre, de pech van Tom Pidcock en Joao Almeida na een val, en de inzinking bij INEOS Grenadiers met Oscar Onley en Carlos Rodriguez vermelding.

Bij de Spanjaarden was er wel wilskracht maar geen benen bij Juanpe Lopez, terwijl Enric Mas en Mikel Landa bij hun eerste serieuze koersdag van het jaar degelijk presteerden. Beste renner van Movistar Team was een wat roestige Cian Uijtdebroeks. Morgen veel meer van hetzelfde, met Vingegaard als uitgesproken favoriet en Evenepoel met veel te bewijzen.

Wat we in de finale van de E3 Saxo Bank 2026 zagen, met vier renners (Per Strand Hagenes, Florian Vermeersch, Stan Dewulf en Jonas Abrahamsen) die samen amper 10 profzeges hebben, verklaart perfect waarom zij, ondanks enorme motoren, zo weinig winnen.

Het legt ook glashelder uit waarom Mathieu van der Poel zo vaak wint: hij heeft niet alleen de benen, hij is ook de slimste van de groep. De “paradinha”, zoals een Braziliaanse voetballer die midden in een dribbel stopt om te misleiden en dan weer accelereert, werkte bij hem perfect.

In de slotkilometers had hij niet het tempo van zijn vier achtervolgers. Net toen ze hem op het laatste kilometerbord leken te grijpen, liet hij even lopen, met het oog op het sparen van energie voor een verwachte sprint.

Hij vertraagde enkele seconden, voerde het tempo daarna geleidelijk weer op – zonder te overdrijven. Hij demarreerde niet, wat zeker een reactie bij een van de vier had uitgelokt. In plaats daarvan temperde hij het tempo, creëerde chaos bij zijn (sportief bedoeld, niet denigrerend) twijfelende rivalen, die uit angst om te verliezen zich nooit in een positie plaatsten om te winnen.

Daarom winnen sommigen (onder meer om deze reden) zo vaak, terwijl anderen zo weinig winnen.

Wat mij het meest opviel in de E3 Saxo Classic 2026 was hoe ongelooflijk dicht de achtervolgers bij het terugpakken van Mathieu van der Poel kwamen.

Kilometerslang leek het onvermijdelijk dat ze hem zouden inrekenen, zeker omdat ze hem in zicht hadden en aan een zeer hoog tempo reden. Wat het nog opvallender maakte in de E3 Saxo Classic, was hoe Van der Poel tóch op het beslissende moment wist te antwoorden.

Op de laatste kilometer vond hij op de een of andere manier de kracht om opnieuw te versnellen, precies toen de achtervolgers twijfelden. Die combinatie van timing, koersinstinct en pure klasse gaf uiteindelijk de doorslag.

In plaats van gegrepen te worden, draaide Van der Poel de situatie nog eens om en pakte een opmerkelijke zege.