Tom Dumoulin over Yates’ afscheid en Visma: “Ik begrijp Yates volledig, want ik zat in dezelfde situatie als hij”

Tom Dumoulin maakte tot aan zijn afscheid enkele jaren deel uit van Team Visma | Lease a Bike. Ondanks zijn status als renner van wereldniveau bezweek hij onder de eisen van de sport en de ploeg. Je kunt bijna zeggen dat hij Simon Yates het beste begrijpt, nadat de Brit eerder deze maand besloot te stoppen met wielrennen.

“Ik was enorm verrast toen ik het in de media zag. Het was zelfs onverwacht voor zijn ploeggenoten, dus ik kan me de schok binnen de ploeg voorstellen. Ik begrijp Yates volledig, want ik zat in dezelfde situatie als hij,” zei Dumoulin in een interview met El País. Van 2020 tot de zomer van 2022 reed Dumoulin voor de Nederlandse ploeg, na zijn topjaren bij Sunweb - nu Picnic PostNL.

Bij zijn vorige ploeg had hij echter meer leiderschap, meer vrijheid en de ruimte om het beste uit zichzelf te halen. In het moderne wielrennen is er weinig marge voor renners van welk niveau dan ook om de teugels te laten vieren. De drang naar progressie is constant en wordt het hele jaar door nooit losgelaten.

“Uiteindelijk is wielrennen een van de meest veeleisende sporten ter wereld, zo niet de meest veeleisende. We zijn het hele jaar van huis, de uren en intensiteit van trainingen zijn extreem hoog, en dan is er de druk om te winnen en het inherente risico van het fietsen. De eisen zijn meedogenloos.”

“En er zijn renners die die eisen prima aankunnen, maar er zijn er ook die, hoewel ze taaie gasten zijn, misschien beter weten waar hun grenzen liggen,” legt hij uit. Hij gelooft dat hij op een bepaald moment een van hen was. “Ik kon niet uit die vicieuze cirkel breken. Jarenlang draaide mijn leven om wielrennen, wielrennen en nog meer wielrennen. Niets anders. Natuurlijk met de druk en de noodzaak om elke dag te presteren.”

Dumoulin is voormalig winnaar van de Giro d’Italia en wereldkampioen. Nog in 2018 werd hij tweede in zowel de Giro als de Tour de France. Hij behoort tot de succesvolste renners van de afgelopen jaren, maar dat schept geen extra ruimte voor gemak.

“Jarenlang had ik het gevoel dat ik geen controle had over mijn carrière. En in mijn geval betekende geen controle over mijn carrière geen controle over mijn leven. Ik had het gevoel dat ik altijd moest buigen voor de behoeften en wensen van anderen.”

De noodzaak om te verbeteren verdwijnt niet. Dat geldt zeker in de recente jaren, waarin voeding en trainingsmethoden sterk zijn veranderd en renners die voorheen aan de top stonden zich moesten aanpassen om op vergelijkbaar niveau competitief te blijven.

Dat eist vervolgens een psychische tol. “Iedereen had een idee van wat ik op elk moment moest doen, maar tegelijkertijd—en het is moeilijk om te zeggen—heeft nooit iemand mij gevraagd: ‘hé Tom, hoe gaat het?’ Het was uitputtend. Zó erg dat ik depressief werd. Ik begon zelfs een hekel te krijgen aan wielrennen. Ik haatte de fiets. Ik wilde hem niet meer in mijn leven.”

Dumoulin vindt dat het risico op zo’n burn-out bij Visma specifiek groter is. “Visma is de meest professionele en geavanceerde ploeg ter wereld, zelfs geavanceerder dan het UAE van Pogacar. Ze baseren alles op data, op gedetailleerde analyses. Hun systeem is zo verfijnd en alles is zo gestructureerd dat je je als renner soms gevangen kunt voelen.”

Naast Dumoulin zelf wezen ook de stop van Yates en de mogelijke carrièrepauze van de 23‑jarige veldrit-wereldkampioene Fem van Empel daar al op. “Die obsessie is op zichzelf niet slecht, dat laten de resultaten duidelijk zien, maar tegelijk creëert het zo’n zware atmosfeer dat de druk je uiteindelijk verstikt.”

De Nederlander stelt dat Yates’ overstap naar Visma een besluit heeft versneld dat waarschijnlijk al in zijn hoofd speelde. Het leverde hem wel de Giro d’Italia op en een ritzege in de Tour de France, maar de Brit verloor vermoedelijk de vrijheid die hij had in zijn voorbereiding, en dat wilde hij niet voortzetten.

“Bij Visma wordt elke beslissing bediscussieerd. Als je je op een dag niet goed voelt en besluit je intervaltraining over te slaan, leidt dat tot veel discussie binnen de ploeg. Ik ben ervan overtuigd dat een renner als Yates bij andere ploegen meer vrijheid had. Ik weet zeker dat hij bij Jayco zijn telefoon kon wegleggen en trainen zoals hij wilde, omdat die kleine aanpassingen in het schema werden geaccepteerd en begrepen. Visma is anders. Alles is veeleisender.”

Toch is dit de aard van topsporters, zeker in het wielrennen, waar elk detail telt. Dumoulin weet dat zulke offers carrières kunnen verkorten en mentaal zwaar wegen, maar hij denkt niet dat dit zal veranderen.

“Ik stel het zo: als we aan welke renner dan ook, jong of oud, zouden vragen wat hij liever heeft: plezier maken, op 90% van zijn niveau presteren en geen kans maken om te winnen, of 100% geven en zijn tijd, lichaam en mentale gezondheid riskeren om het te proberen? Iedereen, zonder uitzondering, zou voor de tweede optie kiezen,” meent hij. “Ik deed het zelf. En ja, het leidde tot overtraining, een burn-out en compleet ontsporen. Maar achteraf had ik het niet anders gedaan. Ik had het niet anders kúnnen weten.”