“In veel opzichten was het zwaarder dan kanker” – Lance Armstrong over de ineenstorting van zijn Tour de France-imperium

Het debat rond Lance Armstrong dooft niet uit. Jaren na zijn publieke bekentenis en geschrapte Tour de France-titels wordt de voormalige wielericoon nog altijd geanalyseerd op de mentaliteit die zowel zijn dominantie als zijn val voedde.

In een openhartig gesprek in de Frodeno Going Mental-podcast verlegt Armstrong de focus weg van trofeeën naar iets ongemakkelijkers: angst.

Een zevenvoudig Tour de France-winnaar wiens zeges later werden geannuleerd wegens doping, een kankeroverlever en het middelpunt van een van de beruchtste sportschandalen, Armstrong bekijkt zijn leven nu door een andere lens. “Mijn leven is in veel opzichten getekend door een vorm van overleven,” zegt hij.

Op zijn 54e praat hij minder over triomf en meer over uithoudingsvermogen, niet alleen fysiek maar ook mentaal en emotioneel.

Armstrong herleidt die mentaliteit naar zijn jeugd. “Ik heb een leven van vechten en overleven gehad,” legt hij uit, terugdenkend aan zijn geboorte in Dallas bij een 17-jarige moeder. De drang om zich te bewijzen en tegen de stroom in te gaan, werd een constante.

Kanker op zijn 25e verscherpte dat instinct. “Dan vecht je echt om te overleven, letterlijk tussen leven en dood,” zegt hij. Toch noemt hij de publieke ineenstorting van zijn carrière in 2012 en 2013 het pijnlijkst. “In veel opzichten was dat zwaarder dan de twee eerdere dingen.”

Met vijf kinderen en een gezin om voor te zorgen voelde de druk groter dan ooit. “De druk was zelfs nog groter.”

Voor Armstrong ging zichzelf mentaal pushen nooit om heldendom. “Tot het mentale uiterste gaan was proberen het op te lossen.”

Hij brengt het idee van veerkracht terug tot iets praktisch. “Iedereen moet op een bepaald moment in zijn leven iets oplossen. En vaak voelt het onmogelijk.”

Anders dan veel gestopte kampioenen rijdt Armstrong nog steeds geregeld. “Ja, ik fiets nog, en ik hou ervan, ook al klinkt dat cheesy.”

Maar het doel is veranderd. “De enige reden dat ik nu graag fiets, is om te ontsnappen.”

Wielrennen draait niet meer om rivalen kloppen. Het gaat om zijn hoofd leegmaken. “Er is niets dat dingen sneller oplost dan alleen de fiets op gaan.” Twee uur alleen kan interne conflicten laten bezinken. “Voor mij is dat een vorm van therapie, het is mentale therapie.”

Die relatie met beweging werd cruciaal na zijn bekentenis bij Oprah Winfrey. “Het enige gereedschap dat ik in mijn gereedschapskist had, was dat ik mijn gezondheid niet zou laten verslonzen.”

Hij voegt toe: “Ik ging niet in een hoekje liggen huilen. Ik ging bewegen.”

Zijn obsessieve trek, eerst aangescherpt tijdens de kankerbehandeling, bepaalde later zijn wielercarrière. “De diagnose tilde me op een of andere manier naar een ander niveau. Ik werd obsessief over de details.”

Hij koos zijn ziekenhuis alsof hij een ploeg samenstelde. “Ik koos het beste team.” Hij dook er volledig in. “Ik zei tegen hen: nee, nee, ik wil hen ook zien.”

Die mindset droeg hij mee in de Tour-jaren. “Het proces is alles.”

Zelfs in Parijs was de dominante gedachte niet feest, maar falen vermijden. “In mijn hoofd dacht ik de hele tijd: zorg er gewoon voor dat je niet verliest.”

De kernregel van zijn mentaliteit is scherp. “Ik haatte verliezen meer dan ik van winnen hield.”

De finish oversteken bracht eerder opluchting dan vreugde. “Ik wilde gewoon naar huis.” Achteraf erkent hij: “Ik denk nu niet dat dat gezond is.”

Hij giet het in een vraag. “Proberen we te winnen om euforisch en vol vreugde te zijn… of zeggen we gewoon: godzijdank heb ik niet verloren?”

In zijn geval was het dat laatste. “Ik haatte verliezen, en ik haat het nog steeds tot op de dag van vandaag.”

Armstrong geeft toe dat hij rivaliteit bewust aanwakkerde, vooral met Jan Ullrich. “Elke vezel in mijn lijf wilde hem verslaan.” Met de tijd verschoof zijn perspectief. “Het is een heel interessante reis geweest met deze jongens.”

Hij zegt dat hij Ullrich wilde steunen tijdens diens worstelingen. “Ik kan niet verdragen dat een held als hij kapotgemaakt wordt.”

Hij is helder over de prijs van zijn aanpak. “Ik dreef het tot het uiterste.”

Het oordeel is simpel. “Het werkte op de fiets, maar het werkte niet naast de fiets.”

Decennialang vertrouwde hij puur op wilskracht. “Ik beukte erdoor met spieren en wil. Ik dacht nooit na over mentale gezondheid.”

Therapie kwam pas zes of zeven jaar geleden in zijn leven. “Dat deel van de gereedschapskist ontdekte ik pas zes of zeven jaar geleden.”

Hij noemt het “het meest transformerende dat ik in mijn leven heb gedaan in termen van een rigoureus proces.”

Hij omschrijft intensieve therapie als iets dat dichter bij chirurgie ligt. “Er is een vorm van therapie die meer op chirurgie lijkt. En dat is wat ik heb gekozen.”

Het vergde volledige overgave. “Als je je niet overgeeft aan het proces, werkt het niet.”

Voor iemand die het idee van overgave ooit volledig afwees, was de ommezwaai groot. “Ik heb me overgegeven aan het proces.”

Hij voegt simpel toe: “Ik had hulp nodig.”

Nu liggen zijn prioriteiten anders. “Het enige dat voor mij telt in het leven is mijn gezin.”

Na het schandaal draaide het niet om reputatie, maar om verantwoordelijkheid. “Hoe ga ik voor mijn familie zorgen? Dat is alles wat me bezighoudt.”

Armstrong vat zijn reis onopgesmukt samen. “Het leven is een rommeltje.”

Tussen obsessie, angst om te verliezen en een instinct om tegen elke prijs te overleven, schetst hij het beeld van een renner die minder gedreven werd door de liefde voor de zege dan door de vrees om te verliezen.