“Er zitten twee mannen aan de top die in het verleden doping hebben gefaciliteerd” – Analist verwelkomt kritische blik op de dominantie van UAE Team Emirates - XRG

Wanneer een ploeg de verhoudingen in het peloton herschikt, is succes zelden het hele verhaal. In het wielrennen roept dominantie onvermijdelijk het verleden op.

In die context vindt analist Thijs Zonneveld dat scherpte richting UAE Team Emirates - XRG zowel logisch als onvermijdelijk is. Niet om wat de ploeg nu doet, benadrukt hij, maar om wie er aan het roer staat en wat het wielrennen eerder heeft meegemaakt.

“Ik vind het goed dat de vraag gesteld wordt,” zegt Zonneveld in citaten verzameld door Wieler Revue. “Er staan daar twee mannen aan de top die in het verleden doping hebben gefaciliteerd.”

De uitspraak is breed uitgelegd als confronterend. In werkelijkheid is het vooral een verklaring waarom UAE’s dominantie in het moderne wielrennen zo snel argwaan oproept.

Zonnevelds opmerking verwijst naar de lange loopbanen van UAE-kopstukken Mauro Gianetti en Joxean Fernandez Matxin, die beiden actief waren in het profpeloton in periodes die later werden getekend door wijdverspreide doping.

Gianetti’s eigen rennerscarrière kende een berucht medisch incident in de Tour de Romandie 1998, waar hij instortte en in het ziekenhuis belandde na vermoedelijk gebruik van een experimentele zuurstofdrager. Er is nooit een dopingovertreding bewezen en er volgde geen sanctie, maar het voorval nestelde zich in het collectieve wielergeheugen.

Als ploegmanager leidde Gianetti later formaties als Saunier Duval in periodes waarin renners als Riccardo Riccò en Leonardo Piepoli positief testten op bloedversterkende middelen. Opnieuw werd Gianetti zelf nooit gesanctioneerd, maar de implosie van de ploeg tijdens de Tour de France 2008 gaf blijvend kleur aan de perceptie van zijn managementcarrière.

Matxin’s achtergrond overlapt met diezelfde periode. Hij vervulde sportieve leidersrollen bij teams die later door dopingschandalen werden overspoeld, zonder ooit persoonlijk te zijn aangeklaagd of gestraft. Zijn naam blijft terugkeren in deze discussies niet vanwege bewezen misstappen, maar vanwege de nabijheid tot enkele van de donkerste hoofdstukken van de sport.

Die geschiedenis, stelt Zonneveld, verklaart waarom het huidige succes van UAE door een andere lens wordt bekeken dan dat van veel concurrenten.

Cruciaal trekt Zonneveld een harde lijn tussen verdenking en bewijs. “Je moet kijken welk bewijs er is,” zei hij. “En dat is nul. Ja, ze rijden hard, maar dat is geen bewijs.”

Dat onderscheid is de spil van zijn betoog. Het verleden verklaart waarom de vragen gesteld worden, maar geeft geen antwoorden over het heden.

Met andere woorden: UAE’s dominantie triggert scherpte omdat het wielrennen dit eerder heeft meegemaakt. Maar herhaling van de vraag staat niet gelijk aan bevestiging van fout gedrag.

Als het geen doping is, wat verklaart dan de omvang van UAE’s overwicht? Zonneveld wijst niet op fysiologie, maar op structuur.

“Het hele WorldTour-peloton wilde Isaac Del Toro en Jan Christen, maar allebei kozen ze voor dezelfde ploeg,” zei hij. “Dat heeft natuurlijk met geld te maken.”

In het moderne wielrennen vertaalt financiële slagkracht zich direct in breedte. Breedte wordt controle. Controle wordt aanhoudende dominantie. UAE’s vermogen om meerdere toptalenten tegelijk te contracteren heeft een systeem opgeleverd dat tegenstanders op uiteenlopende terreinen en in verschillende koersen overvleugelt. Van buitenaf kan zo’n voordeel onnatuurlijk ogen. Binnen de sport is het steeds herkenbaarder.

Voormalig renner en commentator José De Cauwer wuift het idee weg dat oude fouten vandaag op het hoogste niveau simpelweg opnieuw zouden kunnen gebeuren. “Ik kan me niet voorstellen dat die twee, Gianetti en Matxin, zo dom zouden zijn om zich daar opnieuw schuldig aan te maken,” zei hij.

Dat vertrouwen wortelt in hoe drastisch de sport is veranderd. Het biologisch paspoort, uitgebreidere testprogramma’s en externe monitoring maken georganiseerde ploegbrede dopingpraktijken uiterst lastig te verbergen.

Zonneveld deelt die visie. “Meer nog, ik kan me nauwelijks voorstellen dat je vandaag nog dopingprogramma’s kunt draaien waarbij ineens een hele ploeg beter rijdt en het niet uitkomt,” zei hij. “Als individu is er nog speelruimte om het biologisch paspoort te manipuleren, maar over een hele ploeg? Dat kan ik me gewoon niet voorstellen.”

De paradox waar UAE Team Emirates - XRG voor staat, is niet uniek. In het wielrennen is langdurige dominantie historisch gezien de vonk die twijfel opnieuw aanwakkert, los van of er bewijs is. Ploegen die af en toe winnen, worden gevierd. Ploegen die onophoudelijk winnen, worden bevraagd.

Zonneveld positioneert zich bewust in het midden. Scherpte is redelijk, stelt hij, gezien het verleden van de sport en de achtergronden van de leidinggevenden. Maar zonder bewijs moet scherpte precies dát blijven.

Zonder hard bewijs valt het succes van UAE het best te begrijpen als het product van geld, scouting en uitvoering op een schaal die weinig ploegen kunnen evenaren. Snelheid alleen, zoals Zonneveld het zegt, is prestatie, geen vonnis.